TOKHA LIVE
काठमाडौं, कात्तिक १। नेपाली र नेपालभाषाबीचको भाषिक सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउँदै भाषा, साहित्य तथा संस्कृतिको संरक्षण र संवर्द्धनमा योगदान पुर्याउने उद्देश्यले तयार पारिएको ‘नेपाली–नेपालभाषा शब्दकोश’ सार्वजनिक गरिएको छ।
नेपाल–नेपालभाषा शब्दकोश विमोचन प्रकाशन समितिको आयोजनामा राजधानीमा आयोजित कार्यक्रममा नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका उपकुलपति अविनाश श्रेष्ठलगायत विशिष्ट व्यक्तित्वहरूले संयुक्त रूपमा शब्दकोश विमोचन गरेका हुन्। नेपाल संवत् ११४७ को अवसरमा आयोजित शुभकामना आदानप्रदान कार्यक्रमका बीच शब्दकोश सार्वजनिक गरिएको हो।
शब्दकोशका संकलक सुरेन्द्र महर्जन हुन्। लामो समयको मेहनत, अध्ययन र लगनशीलताबाट तयार पारिएको यस शब्दकोशले नेपाली र नेपालभाषाका शब्द, तिनको अर्थ तथा भाषिक सम्बन्ध बुझ्न सहज बनाउने अपेक्षा गरिएको छ। यसले दुवै भाषाको अध्ययन, अध्यापन र प्रयोगलाई थप प्रभावकारी बनाउनुका साथै भाषिक ज्ञानको आदानप्रदानमा समेत सहयोग पुर्याउने विश्वास गरिएको छ।
कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठानका उपकुलपति श्रेष्ठले कुनै पनि भाषाको संरक्षण, संवर्द्धन र विकासका लागि शब्दकोश प्रकाशन महत्त्वपूर्ण हुने बताए। उनले नेपाली र नेपालभाषाबीचको भाषिक सम्बन्धलाई थप प्रगाढ बनाउन यस्ता प्रकाशनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने विश्वास व्यक्त गरे। शब्दकोशले भाषिक सम्पदाको संरक्षण गर्नुका साथै भाषा अध्ययनमा रुचि राख्ने पाठक तथा अनुसन्धातालाई समेत सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
शब्दकोशका संकलक महर्जनले पुस्तक तयार पार्दाको अनुभव र यसको महत्त्वबारे प्रकाश पारे। उनले शब्दकोश निर्माणका क्रममा सहयोग पुर्याउने नेपाल प्रज्ञा–प्रतिष्ठान, स्थानीय तह तथा सहकर्मीहरूप्रति आभार व्यक्त गरे। भाषासम्बन्धी सामग्री संकलन, अध्ययन र प्रकाशनका लागि निरन्तर प्रयास आवश्यक हुने उल्लेख गर्दै उनले शब्दकोशले नेपाली र नेपालभाषाबीचको शब्दगत सम्बन्ध बुझ्न उपयोगी आधार प्रदान गर्ने विश्वास व्यक्त गरे।
काठमाडौं उपत्यकाको ऐतिहासिक भाषा नेपालभाषा यहाँको मौलिक पहिचान, सभ्यता र सांस्कृतिक परम्परासँग अभिन्न रूपमा जोडिएको छ। भाषा केवल विचार अभिव्यक्त गर्ने माध्यम मात्र नभई समुदायको इतिहास, जीवनशैली, परम्परा र ज्ञान पुस्तान्तरण गर्ने महत्त्वपूर्ण सम्पदा पनि हो। त्यसैले नेपालभाषाको संरक्षण, अध्ययन र नयाँ पुस्तामा हस्तान्तरणका लागि शब्दकोशजस्ता सामग्रीको प्रकाशनलाई महत्त्वपूर्ण रूपमा हेरिएको छ।
नेपाली र नेपालभाषाका शब्द तथा तिनका अर्थबारे जानकारी प्राप्त गर्न सहज बनाउने यस प्रकाशनले विद्यार्थी, शिक्षक, भाषा प्रशिक्षक, लेखक, साहित्यकार तथा अनुसन्धानकर्तालाई उपयोगी सहयोग पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। दुई भाषाबीच शब्दको अर्थ बुझ्ने र प्रयोग गर्ने अवसर बढ्दा भाषिक अध्ययनसँगै आपसी समझदारी अभिवृद्धि गर्न पनि सहयोग पुग्ने विश्वास सहभागीहरूले व्यक्त गरेका छन्।
कार्यक्रममा संगीतकार सन्तोष श्रेष्ठ, शिव शाही, रितेश मल्ल, रवि डंगोल ‘बेइमान’, राजेन्द्र डंगोल, बीएस ताम्रकार र रश्मी डंगोललगायत विभिन्न क्षेत्रका व्यक्तित्व तथा नेपालभाषा प्रशिक्षकहरूको उपस्थिति थियो।
कार्यक्रममा सहभागी वक्ताहरूले नेपालको भाषिक विविधतालाई राष्ट्रिय सांस्कृतिक सम्पदाका रूपमा संरक्षण गर्नुपर्नेमा जोड दिए। मातृभाषाको संरक्षण र प्रवर्द्धनका लागि अध्ययन सामग्रीको विकास, प्रकाशन तथा नयाँ पुस्तालाई भाषासँग जोड्ने गतिविधि आवश्यक रहेको उनीहरूको धारणा थियो।
‘नेपाली–नेपालभाषा शब्दकोश’ को प्रकाशनले नेपाली र नेपालभाषाबीचको भाषिक सम्बन्धलाई थप नजिक ल्याउनुका साथै भाषा, साहित्य र संस्कृतिको संरक्षणमा सकारात्मक योगदान पुर्याउने अपेक्षा गरिएको छ। यस्ता प्रकाशनले भाषिक विविधताको सम्मान गर्दै मौलिक सम्पदालाई भावी पुस्तासम्म पुर्याउन सहयोग पुग्ने विश्वास व्यक्त गरिएको छ।
अध्यक्ष प्रकाशक तथा सम्पादक
सानुराज डंगोल
सूचना विभाग दर्ता प्रमाण पत्र नं- २३६५/
०७७-७८
