TOKHA LIVE
काठमाडौं । स्वदेशवादी नेता तथा परराष्ट्र मामिला जानकार बुद्ध छिरीङ मोक्ताङले नेपालको वर्तमान भूराजनीतिक स्थिति र सुपरपावर राष्ट्रहरूको रणनीतिबारे गम्भीर टिप्पणी गरेका छन् । राष्ट्रिय प्रेस क्लबमा आयोजित एक कार्यक्रममा बोल्दै उनले ‘ग्रे जोन’ का गतिविधि र नेपालको सार्वभौमसत्तामाथि भइरहेका चलखेलबारे तीखो विश्लेषण प्रस्तुत गरेका हुन् ।
मोक्ताङले ‘ग्रे जोन’ लाई स्पष्ट रूपमा परिभाषित नहुने तर रणनीतिक उद्देश्यले निर्देशित हुने कूटनीतिक तथा सूचनात्मक अभ्यासको रूपमा चित्रण गरे । अमेरिकी वा विशेष राजनीतिक स्वार्थ समूहहरूले सञ्चालन गर्ने यस्ता न्युज पोर्टलहरूले ट्याक्टिकल म्यानुभरिङ मार्फत आफ्नो एजेन्डा अगाडि बढाउने गरेको उनले बताए । बालेन शाहको न्युयोर्क भ्रमण र त्यसको समयावधिलाई यसैको एक कडीका रूपमा हेर्न सकिने उनको तर्क थियो ।
इतिहास र महाशक्तिको प्रवृत्तिबारे चर्चा गर्दै उनले भने, ‘जियोपोलिटिक्समा राज्यहरूका लागि सबैभन्दा ठूलो डर पावर (शक्त) गुमाउने हो र त्यसपछि आउने सर्भाइवल क्राइसिस (अस्तित्वको संकट) लाई जोगाउनु नै सुपरपावरहरूको मुख्य प्रकृति हो ।’ प्राचीन मगध साम्राज्यको पतन र चाणक्यको स्टेटक्राफ्टको उदाहरण दिँदै उनले ठूला साम्राज्यहरू कसरी आन्तरिक र बाह्य दबाब तथा कमजोर प्रणालीका कारण विघटन हुन्छन् भन्ने ऐतिहासिक तथ्य औल्याए ।
वर्तमान अमेरिकी सुपरपावरको संकटबारे बोल्दै उनले अमेरिका क्रमशः अधोगतितर्फउन्मुख रहेको दाबी गरे। सिङ्गापुरका प्राध्यापक किशोर महबुबानीको ‘वेस्ट इज एम्परर विदाउट क्लोथ्स’ भन्ने भनाइ उद्धृत गर्दै उनले एट्लान्टिक शक्तिहरूको प्रभुत्व कमजोर बन्दै गएको र विश्वको आर्थिक तथा राजनीतिक केन्द्र बदलिँदो क्रममा रहेको बताए । चीन नम्बर एक अर्थतन्त्र बन्ने दिशामा अघि बढिरहँदा अमेरिकाले यसलाई रोक्न नसक्ने अवस्था सिर्जना भएको उनको भनाइ छ ।
नेपालको सन्दर्भमा कडा आलोचना गर्दै नेता मोक्ताङले मुलुकले आफ्नो सार्वभौमसत्ता र ‘स्टेटक्राफ्ट’को ७० वर्षे इतिहासमा ठूलो असफलता भोगेको बताए। हालैका राजनीतिक घटनाक्रम, जेनजी आन्दोलन र त्यसपछिको राजनीतिक परिदृश्यप्रति लक्षित गर्दै उनले नेपालका पुरानादेखि नयाँ भनिने शक्तिहरू समेत बाह्य स्वार्थ र फ्रेमवर्कबाट निर्देशित हुन पुगेको आरोप लगाए । देशलाई यो भूराजनीतिक दलदल र संकटबाट जोगाउन राज्यको प्रभावकारी नवीकरण र सुदृढ सुरक्षा आर्किटेक्चर आवश्यक रहेको उनले औल्याए ।
अध्यक्ष प्रकाशक तथा सम्पादक
सानुराज डंगोल
सूचना विभाग दर्ता प्रमाण पत्र नं- २३६५/
०७७-७८
