TOKHA LIVE
काठमाडौं । नेपाली समाजमा साउन १५ गतेलाई विशेष दिनका रूपमा मनाउने परम्परा रहेको छ। यस दिन घर–घरमा खीर बनाएर खाने चलन छ। असार १५ मा दही–चिउरा खाने र साउन १५ मा खीर खाने परम्परा नेपाली संस्कृति र मौलिक जीवनशैलीसँग जोडिएको मानिन्छ।
वर्षायामको समयमा दूध उत्पादन बढी हुने भएकाले दूधबाट बनाइने परिकार खाने परम्परा विकास भएको विश्वास गरिन्छ। दूधमा चामल, घिउ, चिनी, मरमसला तथा अन्य सामग्री मिसाएर बनाइने खीर स्वादिलो मात्र नभई पौष्टिक परिकारका रूपमा पनि लिइन्छ। यसले शरीरलाई ऊर्जा प्रदान गर्ने र स्वास्थ्यका लागि फाइदाजनक हुने जनविश्वास छ।
कृषि प्रधान नेपाली समाजमा साउन महिना खेतीपातीको व्यस्त समय हो। रोपाइँलगायतका काम सकेपछि शरीरलाई आवश्यक शक्ति र स्फूर्ति दिन पौष्टिक खाना खाने उद्देश्यले पनि खीर खाने संस्कार बसेको संस्कृतिविद्हरू बताउँछन्। यस दिन परिवारका सदस्य, आफन्त र छिमेकीहरूबीच खीर बाँडेर खाने चलनले आपसी सम्बन्ध र सामाजिक सद्भावलाई समेत बलियो बनाउने गरेको छ।
साउन १५ धार्मिक तथा सांस्कृतिक दृष्टिले पनि महत्वपूर्ण मानिन्छ। हिन्दू परम्परामा साउन महिना भगवान् शिवको आराधनासँग जोडिएको पवित्र महिना भएकाले यस अवधिमा सात्त्विक भोजन गर्ने चलन रहेको छ। खीरलाई शुद्ध र शुभ परिकारका रूपमा लिइने भएकाले पनि यसको विशेष महत्व रहेको पाइन्छ।
आधुनिक जीवनशैली परिवर्तन हुँदै गए पनि साउन १५ मा खीर खाने परम्परा अझै कायम छ। शहरदेखि गाउँसम्म मानिसहरूले घरमै खीर बनाएर खाने, आफन्तसँग खुसी साटासाट गर्ने र नेपाली मौलिक संस्कृतिलाई निरन्तरता दिने गरेका छन्। यसरी साउन १५ केवल एउटा परिकार खाने दिन मात्र नभई नेपाली संस्कृति, पारिवारिक सम्बन्ध र परम्परागत जीवनशैलीको प्रतीकका रूपमा स्थापित भएको छ।
अध्यक्ष प्रकाशक तथा सम्पादक
सानुराज डंगोल
सूचना विभाग दर्ता प्रमाण पत्र नं- २३६५/
०७७-७८
