TOKHA LIVE
काठमाडौं श्रावण १ ,२०८३ । केही मानिस समयसँगै बाँचिरहेका हुन्छन्, तर केहीले समयलाई नै आफ्नो सिर्जनामा कैद गरिरहेका हुन्छन्। यस्तै दुर्लभ व्यक्तित्व हुन् मिनरत्न बज्राचार्य। उनले आफ्नो क्यामेरालाई केवल तस्बिर खिच्ने साधन होइन, नेपालको इतिहास, संस्कृति, संघर्ष र जनजीवन बोल्ने माध्यम बनाएका छन्।
काठमाडौं उपत्यकामा जन्मिएका बज्राचार्य विगत तीन दशकभन्दा लामो समयदेखि फोटो पत्रकारिता र कलात्मक फोटोग्राफीमा निरन्तर सक्रिय छन्। उनले खिचेका तस्बिरहरूमा नेपालको मौलिक संस्कृति, हिमाल, पहाड, तराई, ग्रामीण जीवन, धार्मिक आस्था र लोकतान्त्रिक आन्दोलनका ऐतिहासिक क्षणहरू जीवन्त रूपमा बोलिरहेका देखिन्छन्।
उनको फोटोग्राफी यात्राले सन् १९८५ मा नयाँ मोड लियो। अष्ट्रेलिया भ्रमणका क्रममा उनले खिचेका सिड्नी ओपेरा हाउसका तस्बिरहरूले व्यापक प्रशंसा पाएपछि उनले फोटोग्राफीलाई आफ्नो जीवनको प्रमुख साधना बनाए।
मिनरत्न बज्राचार्यको विशेषता भनेकै सही समयलाई सही कोणबाट कैद गर्ने क्षमता हो। यही कारण उनले नेपालको लोकतान्त्रिक आन्दोलनका महत्वपूर्ण दृश्यहरू क्यामेरामा सुरक्षित राख्न सफल भए। ती तस्बिरहरू आज पनि नेपालको राजनीतिक इतिहासका अमूल्य दस्तावेज मानिन्छन्।
उनका सिर्जनाहरू ‘Dawn of Democracy’, ‘Nepal’s Struggle for Democracy’, ‘The Dancing Democracy’ लगायतका पुस्तकमा प्रकाशित छन्। राष्ट्रिय मानवअधिकार आयोग नेपालको एक दशकको यात्रा समेटिएको तस्बिर पुस्तकमा पनि उनले विशेष योगदान दिएका छन्।
सन् १९९३ मा संयुक्त राष्ट्रसंघद्वारा सर्वोच्च नेता गणेशमान सिंहलाई मानवअधिकार पुरस्कार प्रदान गरिँदा त्यस ऐतिहासिक समारोहको तस्बिर खिच्न उनी न्यूयोर्क पुगेका थिए। त्यसैगरी सन् २०१३ मा नेपाली सेनाको शान्ति मिसनसँगै लेबनान पुगेर उनले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका महत्वपूर्ण दृश्यहरू अभिलेख गरेका थिए।
सन् १९८७ जुलाई १७ देखि फोटो पत्रकारितामा सक्रिय रहेका उनका तस्बिरहरू The New York Times, Le Figaro र Frankfurter Allgemeine जस्ता प्रतिष्ठित अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यममा प्रकाशित भएका छन्। यसले नेपाली फोटो पत्रकारितालाई विश्वमञ्चमा परिचित गराउन महत्वपूर्ण योगदान पुर्याएको छ।
उनले माथिल्लो मुस्ताङमा लामो समय बिताएर त्यहाँको संस्कृति, परम्परा, बस्ती र अनुपम प्राकृतिक सौन्दर्यलाई क्यामेरामा कैद गरेका छन्। उनका तस्बिरहरूले पुस्तौँसम्म नेपालको मौलिक पहिचानलाई जोगाइराख्ने विश्वास गरिन्छ।
सन् १९९५ नोभेम्बर १८ मा काठमाडौंको होटल वज्रस्थित अक्टोबर ग्यालरीमा आयोजित ‘The Moment Speaks for Itself’ उनको पहिलो एकल फोटो प्रदर्शनी थियो। नेपालप्रेमी स्विस अनुसन्धानकर्ता टोनी हेगनले उद्घाटन गरेको उक्त प्रदर्शनीले नेपाली फोटोग्राफी क्षेत्रमा नयाँ ऊर्जा थपेको थियो।
त्यसपछि सन् १९९८ मा अष्ट्रेलियाको मेलबर्नमा ‘Rich Culture and Beauty of Nepal’ शीर्षकमा नेपालबारे विशेष प्रस्तुति दिए। सन् २०१५ मा जापानको टोकियोमा आयोजित ‘The Month of Photography Tokyo’ को २०औँ वार्षिकोत्सव समूह प्रदर्शनीमा समेत उनका उत्कृष्ट तस्बिरहरू प्रदर्शन भए।
मिनरत्न बज्राचार्यका तस्बिरहरू केवल दृश्य होइनन्, ती समयका साक्षी हुन्। उनका सिर्जनामा नेपालको दुःख, संघर्ष, उत्सव, आशा र पहिचान एउटै फ्रेमभित्र बोलिरहेका हुन्छन्। आज पनि उनी क्यामेरामार्फत इतिहास लेख्ने यात्रामा निरन्तर छन्। उनका तस्बिरहरूले भविष्यका पुस्तालाई नेपालको वास्तविक कथा सुनाइरहनेछन्।
अध्यक्ष प्रकाशक तथा सम्पादक
सानुराज डंगोल
सूचना विभाग दर्ता प्रमाण पत्र नं- २३६५/
०७७-७८
