TOKHA LIVE
सरकारसँग बजार व्यवस्थापन र न्यूनतम समर्थन मूल्यको माग
काठमाडौं/उत्पादनको उचित मूल्य नपाएको भन्दै देशका विभिन्न जिल्लाबाट आएका किसानहरूले बुधबार काठमाडौंको माइतीघर मण्डलामा सडकमै गोलभेँडा फालेर सरकारको ध्यानाकर्षण गराएका छन्। लागत मूल्यसमेत उठ्न नसकेको, बजारमा विचौलियाको एकाधिकार बढेको र राज्यले किसानको उत्पादनको संरक्षण गर्न नसकेको आरोप लगाउँदै उनीहरूले सांकेतिक रूपमा गोलभेँडा सडकमा फालेर विरोध प्रदर्शन गरेका हुन्।
प्रदर्शनमा सहभागी किसानहरूले “विचौलियाको खेल अन्त्य गर”, “किसानलाई सही बजार व्यवस्थापन गर”, “गोलभेँडा तथा अन्य तरकारीको न्यूनतम समर्थन मूल्य तोक”, “कृषि बिमा प्रभावकारी रूपमा लागू गर”, “उत्पादनको उचित मूल्य सुनिश्चित गर” लगायतका नारा लेखिएका प्लेकार्ड बोकेका थिए। उनीहरूले कृषि क्षेत्रलाई उपेक्षा गरिएकाले किसानहरू दिनप्रतिदिन निराश बन्दै गएको बताएका छन्।
किसानहरूको भनाइ अनुसार खेतबारीमा उत्पादन गर्न बीउ, मल, विषादी, सिँचाइ, मजदुरी तथा ढुवानीमा ठूलो खर्च लाग्ने गरेको भए पनि बजारमा भने लागतभन्दा निकै कम मूल्यमा उत्पादन बेच्न बाध्य हुनुपरेको छ। कतिपय अवस्थामा उत्पादन बिक्री गर्न नसकेर खेतमै कुहिन दिने वा नष्ट गर्नुपर्ने अवस्था आएको उनीहरूको गुनासो छ।
प्रदर्शनमा सहभागी किसानहरूले उपभोक्ताले बजारमा महँगो मूल्य तिरेर तरकारी किन्नुपरे पनि त्यसको प्रत्यक्ष लाभ किसानले नपाएको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार किसानबाट अत्यन्तै सस्तो मूल्यमा खरिद गरिएका तरकारीहरू बजारमा धेरै गुणा बढी मूल्यमा बिक्री हुने गरेको छ, जसबाट विचौलियाले मात्र फाइदा लिने अवस्था सिर्जना भएको छ।
किसानहरूले कृषि उत्पादनको व्यवस्थित खरिदबिक्री प्रणाली विकास गर्न, स्थानीय तथा केन्द्रीय तहमा कृषि बजार सुदृढ बनाउन, सरकारी निकायमार्फत उत्पादन संकलन तथा बिक्रीको व्यवस्था गर्न र किसानमैत्री नीति लागू गर्न माग गरेका छन्। उनीहरूले उत्पादनको लागतका आधारमा न्यूनतम समर्थन मूल्य निर्धारण गरी त्यसको कार्यान्वयन गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।
प्रदर्शनका क्रममा किसानहरूले कृषि बिमालाई व्यवहारमै प्रभावकारी बनाउनुपर्ने, प्राकृतिक विपत्ति वा बजार मूल्य घट्दा किसानले राहत पाउने व्यवस्था हुनुपर्ने तथा कृषि क्षेत्रमा राज्यको लगानी बढाउनुपर्ने माग पनि अघि सारे। उनीहरूले किसानलाई उत्पादन बढाउन प्रोत्साहन गर्ने नीति बनाउने तर उत्पादन भएपछि बजारको जिम्मेवारी राज्यले नलिने प्रवृत्तिले कृषि पेशाप्रति आकर्षण घट्दै गएको बताएका छन्।
माइतीघर मण्डलामा केही समयसम्म विरोध प्रदर्शन गरेपछि किसानहरूले सम्बन्धित निकायले आफ्ना मागप्रति गम्भीर ध्यान नदिए थप सशक्त आन्दोलनका कार्यक्रम घोषणा गर्ने चेतावनीसमेत दिएका छन्। उनीहरूले देशको खाद्य सुरक्षा र कृषि उत्पादनलाई संरक्षण गर्न किसानमैत्री नीति तत्काल लागू गर्न सरकारसँग आग्रह गरेका छन्।
नेपालको कृषि क्षेत्रमा उत्पादन लागत निरन्तर बढ्दै जाँदा बजार मूल्यमा हुने अस्थिरता, बिचौलियाको प्रभाव र प्रभावकारी बजार व्यवस्थापनको अभावका कारण किसानहरू पटक–पटक आन्दोलनमा उत्रिन बाध्य हुँदै आएका छन्। यसअघि पनि दूध, आलु, प्याज, काउली, बन्दाकोभी, गोलभेँडा लगायतका कृषि उपजको मूल्य नपाउँदा किसानहरूले विभिन्न स्थानमा उत्पादन सडकमा फालेर विरोध जनाएका उदाहरणहरू छन्। यसपटकको प्रदर्शनले पनि कृषि उत्पादनको मूल्य निर्धारण, बजार व्यवस्थापन र किसानको हित संरक्षणका विषय पुनः राष्ट्रिय बहसको केन्द्रमा ल्याएको छ।
अध्यक्ष प्रकाशक तथा सम्पादक
सानुराज डंगोल
सूचना विभाग दर्ता प्रमाण पत्र नं- २३६५/
०७७-७८
