‘बदलिएको आकाश’को विमोचनसँगै साहित्यिक विमर्श : सर्जक सम्मान र सिर्जनात्मक संवादले अन्तर विधाको छैटौँ बसाइ बन्यो स्मरणीय:

कार्यक्रमको सञ्चालनसमेत उनले प्रभावकारी र व्यवस्थित ढंगले गरेकी थिइन्। वरिष्ठ पत्रकार तथा नेपाल समाचारपत्रका पूर्व सम्पादक कपिल काफ्लेले उपन्यासको गहन विश्लेषण गर्दै लेखकले उठाएका सामाजिक, मनोवैज्ञानिक तथा प्रवासी जीवनका विविध आयाममाथि आफ्नो धारणा व्यक्त गरे। उनले आफ्नो नवीन कृति ‘पुंसवन’ कार्यक्रममा सहभागी सबैलाई निःशुल्क उपलब्ध गराउँदै साहित्यप्रतिको उदारता पनि प्रस्तुत गरे। साहित्यकार ओम शंकर श्रेष्ठले ‘बदलिएको आकाश’ विश्वदृष्टिकोण, समय–परिवेश र समकालीन सामाजिक यथार्थको गहन अध्ययनपछि सिर्जना गरिएको कृति भएको उल्लेख गर्दै यसले नेपाली डायस्पोराको अनुभवलाई फरक दृष्टिबाट प्रस्तुत गरेको बताए। विमर्शपछि आयोजित अन्तरक्रियामा सहभागीहरूले उपन्यासका विविध पक्षबारे जिज्ञासा राखेका थिए। कवयित्री लक्ष्मी रूम्बाले उपन्यास पढ्दै जाँदा यसको अन्त्य वियोगान्त हुने अपेक्षा गरे पनि सुखान्त भएकोप्रति प्रश्न उठाउँदै, केही प्रसङ्गमा महिलालाई अलि होच्याइएको अनुभूति भएको धारणा व्यक्त गरिन्।

अर्का सहभागी तामाङले उपन्यासको कथा लेखककै निजी अनुभवमा आधारित हो वा होइन भन्ने जिज्ञासा राखे। विभिन्न प्रश्नहरूको जवाफ दिँदै लेखक हिक्मत डंगोलले भने, “यस उपन्यासका पात्रहरूसँग जहाँ–जहाँ मेरो जीवन मेल खान्छ, त्यो मेरो अनुभव हो, नमिल्ने पक्ष अरू पात्रहरूको जीवन हो। वास्तवमा यो उपन्यास दुःखान्त हुनुपर्ने थियो, तर मैले सुखान्त अन्त्य रोजेँ। कतै पाठकलाई अत्यधिक पीडा नहोस् भन्ने सोच पनि थियो। संसारका धेरै लेखकले दुःखान्त रोज्छन्, किनकि त्यहीँबाट जीवनका गहिरा आयाम उजागर हुन्छन्। परिवार र समाजका भित्री तथा बाहिरी यथार्थ पनि त्यहीँ बढी प्रकट हुन्छन्।” उनले थपे, “डायस्पोरामा बसेको दुःख, घरपरिवारको सम्झना र आप्रवासी जीवनका कथा धेरैले लेखेका छन्। तर मैले पात्र र कथावस्तुलाई फरक ढंगले निर्माण गर्ने प्रयास गरेको छु। परदेसिनु अधिकांश नेपालीको बाध्यता हो।

सबै एउटै सपना बोकेर अमेरिका गएका हुँदैनन्, कतिपय आफ्नै देशमा सपना हराएपछि विदेशिन बाध्य हुन्छन्। मैले उपन्यासमा न त नारीलाई खराब देखाएको छु, न पुरुषकै पक्ष लिएको छु। मेरो उद्देश्य जीवनका यथार्थलाई निष्पक्ष रूपमा प्रस्तुत गर्नु हो।” यस अवसरमा नेपाली कला, साहित्य र समाजसेवामा विशिष्ट योगदान पुर्‍याएका ओम शंकर श्रेष्ठ, चन्द्रा श्रेष्ठ तथा महेन्द्र शाक्यलाई अभिनन्दन गरिएको थियो। उनीहरूको दीर्घकालीन योगदानप्रति सम्मान व्यक्त गर्दै कार्यक्रमले स्रष्टाको मूल्यांकन र सम्मानको संस्कृतिलाई थप सुदृढ बनाएको सहभागीहरूले बताए। कार्यक्रमलाई सफल बनाउन पुस्तक बिक्री व्यवस्थापनमा अनुष्का श्रेष्ठ, फेसबुक लाइभ तथा फोटो–भिडियोग्राफीमा मिस्लिन र अनुभव, व्यवस्थापनमा मेधावी भुसाल, रामकुमार भुसाल, रिमा केसी, लक्ष्मी रूम्बा लगायतले सक्रिय भूमिका निर्वाह गरेका थिए।

कार्यक्रमका लागि IACER कलेजले स्थल उपलब्ध गराएको थियो भने कृष्ण निरौला तथा कलेज परिवारले हल व्यवस्थापन, ब्यानर, कुर्सी तथा चिया–खाजासहित सम्पूर्ण व्यवस्थापनमा महत्वपूर्ण सहयोग पुर्‍याएका थिए। चरम गर्मीका बाबजुद दुई घण्टाभन्दा बढी समयसम्म धैर्यपूर्वक कार्यक्रममा सहभागी बनेका साहित्यप्रेमीहरूको उत्साह र सहभागिताले अन्तर–विधाको छैटौँ बसाइलाई थप अर्थपूर्ण बनाएको आयोजकले जनाएको छ। आयोजकका अनुसार *‘बदलिएको आकाश’*को विमोचन केवल नयाँ पुस्तक सार्वजनिक गर्ने कार्यक्रम मात्र नभई साहित्यिक विमर्श, पाठक–लेखक अन्तरक्रिया, स्रष्टा सम्मान तथा पुस्ताबीचको सिर्जनात्मक संवादको साझा मञ्चका रूपमा स्थापित भएको छ। आगामी दिनमा पनि यस्ता साहित्यिक बसाइलाई निरन्तरता दिँदै साहित्य, कला र विचारको साझा अभियानलाई अझ सशक्त बनाइने प्रतिबद्धता आयोजकले व्यक्त गरेका छन्।