TOKHA LIVE
प्रशान्त डंगोल
काठमाडौं, फागुन१ ।
लोकतन्त्रको मेरुदण्ड चुनाव हो, र चुनावको आत्मा मत हो। मत केवल कागजको पाना होइन; यो पाँच वर्षका लागि नीति, नेतृत्व र राष्ट्रको दिशा निर्धारण गर्ने अधिकार हो। तर जब यही अधिकार मासुभात, रक्सी वा केही पैसामा साटिन्छ, त्यही क्षणबाट लोकतन्त्रको आधार कमजोर हुन थाल्छ।
आज हामी भ्रष्टाचार, बेरोजगारी, अविकास, विदेशी प्रभाव र राजनीतिक अस्थिरताको आलोचना गर्छौं। तर यी समस्याको जरो खोज्दा नागरिक चेतनाको स्तर र मतको प्रयोगको संस्कारसम्म पुग्नुपर्छ। जब मत क्षणिक लाभका लागि बेचिन्छ, त्यसले दीर्घकालीन रूपमा अयोग्य र स्वार्थी नेतृत्वलाई बल पुर्याउँछ। परिणामतः नीति निर्माण जनमुखी होइन, स्वार्थमुखी बन्छ।
मत बेच्दा के गुम्छ?
मत बेच्नु भनेको पाँच वर्षका लागि आफ्नै आवाज गुमाउनु हो। यसले शासनमा उत्तरदायित्व घटाउँछ र भ्रष्टाचारलाई संस्थागत बनाउँछ। विकास योजनाहरू कागजमै सीमित रहन्छन्, र देश आत्मनिर्भर बन्ने मार्गभन्दा परनिर्भरताको बाटोतिर धकेलिन्छ। लोकतन्त्रमा जनता मालिक मानिन्छन्; तर मालिक नै कमजोर वा प्रभावित भए शासन सुदृढ हुन सक्दैन।
यसर्थ, दोष केवल नेतामाथि थोपर्नु पर्याप्त हुँदैन। मत किनबेचको संस्कारले पनि गलत नेतृत्व उत्पादन गर्छ। लोकतन्त्रको गुणस्तर नागरिकको चेतना र नैतिक दृढतासँग प्रत्यक्ष सम्बन्धित हुन्छ।
अबको बाटो के?
१. “मत बेच्दिन” अभियान
हरेक टोल–समाजमा सामूहिक प्रतिबद्धता जरुरी छ“हामी मत बेच्दैनौं, देश बेच्दैनौं।” सामाजिक दबाब र सकारात्मक अभियानले मत किनबेचलाई निरुत्साहित गर्न सक्छ।
२. नागरिक शिक्षा र सचेतना
विद्यालयदेखि समुदायसम्म मतको महत्वबारे निरन्तर छलफल र बहस आवश्यक छ। लोकतन्त्र केवल मतदानको दिन होइन; यो निरन्तर जिम्मेवारी हो भन्ने बोध गराउनुपर्छ।
३. आर्थिक आत्मनिर्भरता
गरिबी मत बेचिने प्रमुख कारणमध्ये एक हो। स्वरोजगार, स्थानीय उत्पादन र उद्यमशीलताको प्रवर्द्धनले नागरिकमा आत्मसम्मान र स्वतन्त्र निर्णय क्षमताको विकास गर्छ।
४. युवाको अग्रसरता
युवा पुस्ताले स्वच्छ छवि र दृष्टिकोण भएका उम्मेदवारलाई अघि सार्नुपर्छ। सामाजिक सञ्जाललाई भ्रम फैलाउने माध्यम होइन, तथ्य र नीतिगत बहसको मंच बनाउनु आवश्यक छ।
५. सामाजिक उत्तरदायित्व र निगरानी
मत किनबेच गर्ने र गराउने दुवैलाई सामाजिक रूपमा अस्वीकार्य बनाउने संस्कार विकास गर्नुपर्छ। पारदर्शिता र सार्वजनिक निगरानीले चुनावलाई स्वच्छ बनाउन सहयोग पुर्याउँछ।
देश परिवर्तन कुनै चमत्कारबाट हुँदैन। परिवर्तनको सुरुवात सचेत मतदाताबाट हुन्छ। आज सानो लाभका लागि मत बेच्दा भोलि सन्ततिले ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
मत भनेको पाँच वर्षको भविष्य हो।
मत भनेको राष्ट्रको दिशा हो।
मत भनेको हाम्रो आत्मसम्मान हो।
अब प्रश्न स्पष्ट छ-
क्षणिक लाभ रोज्ने कि दीर्घकालीन समृद्धिको बाटो रोज्ने?
अध्यक्ष प्रकाशक तथा सम्पादक
सानुराज डंगोल
सूचना विभाग दर्ता प्रमाण पत्र नं- २३६५/
०७७-७८
